Eerste Voortgangsrapportage 2026

3.10 Werk en inkomen

Programmanummer

10

Commissie

Onderwijs en Samenleving

Portefeuille(s)

Energie, Werk en Inkomen en Cultuur,
Kansengelijkheid, Jeugd en Onderwijs

De missie van het programma Werk en inkomen luidt:

De gemeente Leiden stimuleert haar inwoners om door werk zelfstandig in het bestaan te voorzien, bevordert maatschappelijke participatie en biedt waar nodig een financieel vangnet.

3.10.1 Stand van zaken bij Voortgangsrapportage

Pilot Werk en meedoen vanuit AZC
De samenwerking met het COA in de uitvoering van de pilot verloopt goed. De doelstelling van de pilot is om per jaar 15 mensen naar werk te bemiddelen. Na het eerste half jaar zijn de resultaten als volgt: in totaal zijn 11 mensen gestart op een baan, 3 mensen zijn geplaatst en gaan binnenkort starten, 1 persoon is geplaatst maar wacht nog op een tewerkstellingsvergunning en kan dan ook starten, 1 persoon is gestart, maar helaas ook weer gestopt. Kortom: De doelstelling van 15 plaatsingen per jaar hebben we al in een half jaar gerealiseerd.

Er zijn ook andere partners benaderd, zoals Dress for Succes en VoorelkaarLeiden. Hun inzet betreft een eenmalige bijdrage aan de voorbereiding van deelnemers op de banenmarkt voor nieuwkomers in maart 2026, waarna werkgevers zoals Inzamelhelden hen in dienst kunnen nemen. De begeleiding van AZC-bewoners richting werk is intensief en vraagt maatwerk door verschillen in taalniveau en vaardigheden. Werkgevers ontvangen ondersteuning bij het aanvragen van een tewerkstellingsvergunning. Daarnaast wordt verkend of gemeenten in de Leidse regio aansluiten om de aanpak regionaal te versterken. De gemeenten volgen daarbij de landelijke ontwikkelingen.

Wereldburgers voor de klas
Wereldburgers voor de klas is een project waarin nieuwkomers met een onderwijsachtergrond worden begeleid richting een baan in het Nederlandse onderwijs. De officiële start van het project heeft plaatsgevonden in januari 2026. De lessen vinden plaats bij DZB. De kandidaten zijn afkomstig uit de onderwijsregio Leiden en de Duin- en Bollenstreek. In deze eerste fase ligt de focus op begeleiding, taalontwikkeling en voorbereiding op instroom in het onderwijs.

Subsidie voor versterkte inzet op basisvaardigheden in Holland Rijnland
In januari 2026 is 2,18 miljoen subsidie vanuit het Nationaal Groeifonds toegekend aan het LLO-Collectief Holland Rijnland (Leven Lang Ontwikkelen). De subsidie is aangevraagd door een collectief waarin ontwikkelbedrijven, het UWV, taalscholen, gemeenten en werkgevers samenwerken. Deze organisaties gaan gezamenlijk volwassenen met beperkte basisvaardigheden of opleiding ondersteunen om hun taal-, reken- en digitale vaardigheden te verbeteren. Dit doen ze vaak in combinatie met vakvaardigheden. Zo worden mensen zelfstandiger en beter inzetbaar op de arbeidsmarkt. De regio heeft twee jaar de tijd om de plannen uit te voeren.

Meerjarenagenda arbeidsmarktregio Holland Rijnland
De arbeidsmarktregio Holland Rijnland heeft voor het eerst een gezamenlijke beleidsagenda gemaakt voor 2026 – 2030. De beleidsagenda bepaalt een gezamenlijke koers voor de arbeidsmarktregio. Het doel is tweeledig: extra kansen op duurzaam werk voor inwoners en het verminderen van personeelstekorten voor werkgevers. De agenda schetst de kaders met een aantal speerpuntsectoren en prioriteiten. Vanuit de rol van centrumgemeente is de beleidsagenda op 3 februari vastgesteld door het College van Leiden. Het Werkcentrum Holland Rijnland wordt – sinds de start in de zomer van 2025 – verder uitgebouwd. Er is veel aandacht voor communicatie en er is een landelijke campagne in het eerste halfjaar van 2026.

De Sleutelpas
Met de succesvolle livegang op 1 januari 2026 is de Sleutelpas een nieuwe fase in gegaan; van de implementatie naar de operationele fase. We hebben de implementatie samen met leverancier BS&F geëvalueerd en afspraken gemaakt over de samenwerking vanaf livegang. Focuspunten zijn het vaststellen van het marketing- en acquisitieplan om de doelstellingen van de Sleutelpas te realiseren. Met een gerichte marketingcampagne in het voorjaar moeten de doelstellingen voor de kooppas gerealiseerd gaan worden. Daarnaast voorzien we sociale partners van de juiste informatie rondom de regelingen op de pas en het aanvragen van de pas. Door in de komende periode actief feedback op te halen bij alle stakeholders, borgen we dat de Sleutelpas en de dienstverlening breed gedragen blijven.

Ontsluiting minimaregelingen via de Sleutelpas
Sinds 1 januari 2026 zijn verschillende voorzieningen beschikbaar via de Sleutelpas. Inwoners met een laag inkomen kunnen hiermee eenvoudig deelnemen aan acties. Voor kinderen kan het tegoed worden gebruikt voor sport, cultuur, schoolspullen, fietsen en de tussenschoolse opvang. Voorheen waren hiervoor aparte aanvragen bij verschillende fondsen nodig; nu kan dit via één pas.

Armoedebeleid en schuldhulpverlening
In het eerste kwartaal van 2026 ronden wij de evaluatie van het beleidsplan armoedebeleid en het beleidsplan schuldhulpverlening af. Deze evaluatie dient als input voor het gezamenlijke beleidsplan armoedebeleid en schuldhulpverlening dat in de loop van 2026 wordt vormgegeven. De evaluatie zal aan het begin van Q2 met de gemeenteraad worden gedeeld.

Loketten in de wijk
Ook in 2026 zetten wij in op het doorontwikkelen van de loketten in de wijk. In alle communicatie uitingen vanuit het armoedebeleid verwijzen wij door naar het ‘Goede Buur Spreekuur van Incluzio’. Inwoners kunnen op een laagdrempelige manier hulp vinden bij geldzorgen, financiële vragen of het aanvragen van regelingen. Sinds 2026 kunnen inwoners met een laag inkomen hier ook terecht om extra ‘kindtegoed’ aan te vragen voor op de Sleutelpas voor schoolspullen, fietsen en tussenschoolse opvang of om een laptop te verkrijgen.

OV-passen minima
Per 1 maart 2026 is het voor een groep bijstandsgerechtigden mogelijk om deel te nemen aan een vierjarige pilot waarbij ze gratis gebruik kunnen maken van het openbaar vervoer in de daluren. Het doel is om de participatie van deze groep inwoners te bevorderen en (vervoers)armoede zoveel mogelijk tegen te gaan.

Participatiewet in Balans
Vanaf 1 januari 2026 is de eerste fase van het wetsvoorstel Participatiewet in Balans ingegaan. Met Participatiewet in Balans wordt de huidige Participatiewet herzien. Belangrijkste wijziging is dat nog meer vanuit vertrouwen wordt gewerkt en dat de complexiteit van de doelgroep erkend wordt. Op 31 maart 2026 heeft het college beleidsregels vastgesteld over de wijzigingen met kan-bepalingen en beleidsvrijheid. De gemeenteraad is hierover geïnformeerd via een collegebrief.

Bouwdepot
In 2025 is in Leiden de pilot ‘Het Bouwdepot’ gestart. Gedurende één jaar ontvingen zeven Leidse dak- of thuisloze jongeren maandelijks leef- en leergeld (1308,-). Dit budget had als doel financiële rust te creëren en ruimte te bieden voor persoonlijke ontwikkeling. Tijdsens dit jaar zijn zij begeleid door Next Chapter. Dat is een samenwerking tussen Cardea (organisatie voor specialistische jeugdhulp) en de Binnenvest (organisatie voor Maatschappelijke opvang). De tussenevaluaties van de pilot waren positief. In januari 2026 is de eindevaluatie van de pilot opgeleverd, die dit positieve beeld heeft bevestigd. De gemeenteraad wordt hierover in Q2 van 2026 geïnformeerd. Op basis van de positieve tussenevaluatie is al eerder een amendement aangenomen om ook in 2026 budget te reserveren voor zeven jongeren die het Bouwdepot in 2026 ontvangen.

Schuldhulpverlening

Financiële begeleiding
In april 2026 start de Stadsbank samen met het Sociaal Wijkteam met het gebruik van de Plinkr app. Deze app helpt inwoners om financieel zelfstandig te worden. De Plinkr app wordt ingezet nadat een inwoner zich heeft aangemeld voor schuldhulpverlening en de situatie van de inwoner zo goed als stabiel is.

Experiment vroegsignalering
Het experiment met de Belastingdienst en Dienst Toeslagen is in het najaar van 2025 van start gegaan. Het doel is om inwoners in beeld te krijgen die nog niet gesproken zijn via de vroegsignalering. Daarnaast is het doel om deze inwoners ook daadwerkelijk te bereiken. De eerste resultaten zijn positief. In de eerste vier maanden betreft het (gemiddeld van alle gemeente die meedoen aan het experiment) in 69% van de meldingen een nieuw huishouden. Door de deelnemende gemeenten werd van de meldingen gemiddeld 59% van deze huishoudens bereikt.

Lotgenotenbijeenkomst voor gedupeerden van de Toeslagenaffaire
In maart, april en mei 2026 zijn lotgenotenbijeenkomsten georganiseerd samen met Stichting Lotgenotencontact. Tijdens de eerste bijeenkomst werd de documentaire getoond ‘Kind van het Toeslagenschandaal’. Aansluitend volgde een panelgesprek met ervaringsdeskundigen en kan men ervaringen delen. Bij de twee andere bijeenkomsten kunnen gedupeerden ook met elkaar in gesprek gaan, ervaringen delen en elkaar ondersteunen. De wethouder is aanwezig geweest bij de eerste en de laatste bijeenkomst. Hier is hij met mensen in gesprek gegaan.

Wachttijd aanmelding schuldhulpverlening
De wachttijd voor een eerste gesprek schuldhulpverlening is in het eerste kwartaal van 2026 hoger dan de wettelijke termijn van vier weken namelijk tussen de 6 en 8 weken. Om deze wachttijd te verkorten hebben we verschillende maatregelen genomen. Zo worden inwoners binnen twee weken voor de afspraak hierop geattendeerd om de kans op niet verschijnen te verkleinen. Daarnaast ontvangen inwoners schriftelijk een bevestiging van de afspraak. Verder wordt er tot 1 januari 2027 extra ambtelijke capaciteit ingezet om de wachtlijst te verkorten