Mee- en tegenvallers:
AD.02 Uitbreiding capaciteit Veilig Publieke Taak
Er zijn meer agressie-incidenten tegen onze medewerkers en politieke ambtsdragers. Ook uit het laatste medewerkersonderzoek blijkt dat meer dan 25% van de medewerkers het afgelopen jaar te maken heeft gehad met agressie van klanten, inwoners en ondernemers. Binnen de huidige capaciteit is er onvoldoende tijd om naast het adviseren op de agressie-incidenten ook ruimte te vinden voor communicatie, opleiding en preventie. Terwijl dit uitermate belangrijk is om agressie-incidenten in de toekomst te voorkomen. Daarom stellen we voor de formatie op VPT structureel uit te breiden met 0,5 fte (afgerond € 64.000). Dit is aanvullend op de € 138.000 die in de Programmabegroting 2026 is vrijgemaakt voor een Veiligheidsregisseur die beleid maakt en adviseert over veiligheidsaspecten van het werk van bestuurders en ambtenaren.
In de komende beheerperiode 2027-2031 zijn er extra middelen noodzakelijk om het beheer van de openbare ruimte zo uit te voeren dat het voldoet aan wet- en regelgeving en dat we uitvoering geven aan alle gemeentelijke ambities en doelen zoals die zijn vastgesteld door college en raad (zie Programmabegroting 2027). Binnen deze structurele middelen is ook extra budget opgenomen voor uitbreiding van de formatie groenonderhoud omdat door intensiever gebruik van het groen in de stad (parken en overige groenplekken) de frequentie van het onderhoud is gestegen. De bijbehorende kosten bedragen € 97.000 per jaar vanaf 2026. Dezelfde kosten in de periode vanaf 2027 zijn meegenomen in het geactualiseerde uitvoeringsprogramma 2027-2031 van het domein Groen.
AD.07 Niet realiseren onderhuur Level
In de begroting is vanuit project herhuisvesting ambtenaren een structurele opbrengst van € 135.000 opgenomen vanuit het scenario dat deze etage onderverhuurd zou worden. Tijdens de verbouwing van het stadhuis was op de 4e etage van het Stadskantoor het bestuur gevestigd. Het idee was dat na gereed verbouwing stadhuis deze etage leeg zou komen en vervolgens door de gemeente onderverhuurd zou worden. De gemeente gebruikt inmiddels deze 4e etage voor eigen huisvesting waardoor de mogelijkheid voor onderhuur is komen te vervallen.
AD.08 Ziektevervanging ondersteuning PMO
Door ziekteverzuim is er extra inhuur noodzakelijk bij de afdeling Ondersteuning (onderdeel van cluster Participatie en Maatschappelijke Ontwikkeling) om ongewenste achterstanden te voorkomen. Er zijn ingehuurde medewerkers aangetrokken, al vanaf het begin van dit jaar. Kosten zullen naar verwachting uitkomen op € 600.000. Over de eerste helft van het jaar heeft 50% van de kosten betrekking op onderwerpen die binnen het hek van het sociaal domein vallen. Daarom wordt voorgesteld om € 300.000 te dekken uit de reserve Sociaal Domein. Ook in 2025 was het nadeel door ziektevervanging € 600.000 en werd € 300.000 gedekt uit de reserve Sociaal Domein.
AD.09 Ziektevervanging Werk & Inkomen
Door met name ziektevervanging, een stijgend aantal bijstandsaanvragen en implementatie van de Participatiewet in Balans ontstaat er een fors nadeel bij de afdeling Werk & Inkomen (onderdeel van cluster Participatie en Maatschappelijke Ontwikkeling). Ten opzichte van een jaar geleden zijn er nu tien extra medewerkers actief, deels externe inhuur en deels vaste krachten. De vervangende krachten zijn niet allen direct 100% inzetbaar, er zijn dus meer medewerkers nodig dan dat er nu ziek zijn. Naast de extra salariskosten (een bedrag van € 800.000) zijn er ook extra kosten groeibijdrage (10 x € 20.000 = € 200.000). Voor een deel van de zieken worden WAZO-uitkeringen van het UWV ontvangen, in totaal € 150.000. Circa 10% zal worden doorbelast naar Leiderdorp, een opbrengst van € 85.000. Per saldo bedraagt het nadeel voor Leiden € 765.000.
AD.10 Interim-management PMO
Bij het management van het cluster Participatie en Maatschappelijke Ontwikkeling (PMO) heeft zich onvoorziene uitval voorgedaan. Om de kwaliteit van de dienstverlening te garanderen, de druk op de zittende organisatie te minimaliseren en de aansturing stabiel te houden, is gekozen voor het inzetten van interim-management. Deze overbrugging leidt dit jaar tot extra kosten. Het nadeel bedraagt € 582.000 inclusief kosten groeibijdrage. Daarvan is € 220.000 te relateren aan het sociaal domein. Daarom zal het nadeel deels gedekt worden door een onttrekking van € 220.000 aan de reserve Sociaal Domein. Per saldo resteert een tegenvaller van € 362.000.
AD.11 VerSAASing applicatie Burgerzaken
In de loop van 2026 moet de applicatie Centric Burgerzaken overgezet worden naar de cloud (VerSAASen). Dit werkt veiliger, sneller en moderner. Dit past bij de manier waarop we gemeentebreed met applicaties omgaan. Bovendien stopt de leverancier ook met de ondersteuning van de huidige versie. De structurele extra kosten vanaf 2027 bedragen € 90.000 per jaar. In 2026 zijn kosten voor de cloud-versie weliswaar lager (geen vol jaar), maar zijn er wel implementatiekosten waardoor de totale extra kosten ook uitkomen op € 90.000.
AD.13 Ontwikkeling financiële lasten 2026
Over 2026 blijkt de financieringsbehoefte lager uit te vallen, dit heeft effect op de rentelasten op de leningen. Het voordeel op treasury komt voor 2026 uit op € 4,7 miljoen. Het geraamde bedrag aan rentelasten in de begroting 2026 is gebaseerd op de prognosebalans 2026-2029 die anderhalf jaar eerder is opgesteld. Voor 2026 was toen de verwachting dat er voor € 188 miljoen aan leningen aangetrokken zou worden (tegen een percentage van 3,5%). Daadwerkelijk is er nu € 50 miljoen aangetrokken.
AD.12 Actualisatie Algemene uitkering en vrijval stelpost indexering 2026
De raming van de algemene uitkering is geactualiseerd o.b.v de meicirculaire 2026. De algemene uitkering valt netto € 4,6 miljoen lager uit. De belangrijkste oorzaak van de daling van het accres is de lagere onderuitputting van het btw-compensatiefonds. Die onderuitputting was in september 2025 te hoog ingeschat door het Rijk. Daarnaast is het aantal inwoners en woningen lager dan geraamd. O.a. door vertraging in de bouw van nieuwe woningen. De gemeenteraad is hierover geïnformeerd met de brief van 16 juni 2026.
Daarnaast indexeren we jaarlijks de lasten en baten in de begroting op basis van de prognoses van het Centraal Planbureau (CPB) voor loon- en prijsontwikkeling in de sector overheid en compensatie voor loon- en prijsontwikkeling in de Algemene uitkering uit het Gemeentefonds. Een eventueel voor- of nadelig saldo verrekenen we met de stelpost indexering. We laten deze stelpost voor het boekjaar 2026 vrijvallen. Dit levert een voordeel op van afgerond € 1,5 miljoen. Voor 2027 en verder blijft de stelpost staan om mee- / tegenvallers op de indexering mee te verrekenen.
AD.14 Inhuur Wet DBA coördinator
Door de groei van het aantal projecten en de ambities van de stad afgelopen jaren, in combinatie met een toegenomen span of control en de gevolgen van gewijzigde wet- en regelgeving, waaronder de Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (DBA), is versterking van de managementcapaciteit noodzakelijk gebleken. De tijdelijke inzet van een coördinator is bedoeld als overbruggingsmaatregel (voor 2026 een tegenvaller van € 60.000). Hiermee wordt de kwaliteit en continuïteit van de aansturing geborgd, zodat leidinggevenden hun taken effectief kunnen blijven uitvoeren en de organisatie kan blijven voldoen aan de geldende wet- en regelgeving. Tegelijkertijd wordt binnen het organisatieontwikkelingstraject onderzocht welke structurele maatregelen nodig zijn om deze ontwikkelingen duurzaam te borgen.
AD.15 Gebiedsontwikkeling Energiepark en ambtelijke huisvesting
Eerder heeft de gemeenteraad besloten tot de herontwikkeling van het Energiepark. Het gebied biedt mogelijkheden voor een combinatie van industrieel erfgoed, publieke ruimte, woningbouw, cultuur, ondernemerschap en maatschappelijke voorzieningen. Het Tweelinghuis maakt onderdeel uit van de gebiedsontwikkeling Energiepark en wordt momenteel gebruikt voor ambtelijke huisvesting. In de plannen van Energiepark staat onder andere dat het oude gedeelte van het Tweelinghuis wordt gesloopt en vervangen door sociale woningbouw. Dit maakt dat de gemeente voor een aantal keuzes staat over de toekomstige ambtelijke huisvesting.
Vanuit de gebiedsontwikkeling Energiepark speelt daarnaast een urgent (her)huisvestingsvraagstuk voor PLNT. PLNT moet uiterlijk 30 september 2027 de huidige locatie verlaten om voor de gebiedsontwikkeling zo’n 150 woningen en een nieuwe maatschappelijke opvang op deze plek te realiseren. De gemeente en PLNT onderzoeken alternatieve locaties. Het beschikbaar komen van de nieuwbouw van het Tweelinghuis biedt een mogelijke oplossing, maar ook andere locaties worden verkend. Voor de locatie Tweelinghuis zijn binnen de ontwikkeling van het Energiepark verschillende scenario’s denkbaar, zoals woningbouw, ruimte voor maatschappelijke functies, ondernemerschap en mogelijk andere initiatieven.
Om de komende periode uitvoering te geven aan de uitwerking van de scenario’s wordt voor 2026 € 224.000 beschikbaar gesteld, waarvan € 175.000 gedekt kan worden uit de bedrijfsvoeringsreserve concern. In het oude gedeelte van het Tweelinghuis bevinden zich de gemeentelijke Verkeersregelinstallatie (VRI) en de gemeentelijke ICT-infrastructuur. Vooruitlopend op de sloop moeten deze worden verplaatst naar respectievelijk het stadhuis en het stadskantoor. Voor deze verplaatsingen wordt voorgesteld twee kredieten beschikbaar te stellen van respectievelijk € 487.000 en € 137.000 (zie besluitpunt 9 en 10). De kapitaallasten van in totaal € 90.000 zijn gedekt in de begroting.
Budgetneutrale wijzigingen:
AD.01 Krediet beveiligde toegangsdeuren Stadskantoor
Op dit moment kunnen onbevoegden vrij makkelijk op de werkvloeren in het Stadskantoor komen. Bezoekers kunnen zonder toegangspas meelopen met medewerkers naar de tweede, derde en vierde verdieping. De situatie brengt risico’s met zich mee voor het uitvoeren van de publieke taak en de informatieveiligheid. Als oplossing worden er in totaal 5 kozijnen geplaatst, één kozijn op de tweede verdieping, twee op de derde verdieping en twee op de vierde verdieping van Level. Deze kozijnen zijn voorzien van glas en bevatten een deur. De deuren zijn uitsluitend te openen met een toegangspas. De kozijnen vormen een hal waar je op de verschillende verdiepingen uit de lift in de B-kern stapt. Met deze oplossing worden de mensen die per ongeluk meelopen uit de lift tegengehouden. Voorgesteld wordt om een krediet van € 70.000 beschikbaar te stellen en de bijbehorende kapitaallasten van afgerond € 11.000 te dekken uit het bedrijfsvoeringsbudget (zie besluitpunt 8).
AD.03 Strategisch Huisvestingsplan
Het Directieteam heeft opdracht gegeven om een Strategisch Huisvestingsplan op te stellen. Dit plan beschrijft de minimale huisvestingseisen en de mogelijke toekomstscenario’s. Voor het nader uitwerken van voorkeursscenario’s binnen het Strategisch Huisvestingsplan is aanvullend budget nodig van afgerond € 84.000 dat wordt gedekt door een onttrekking aan de bedrijfsvoeringsreserve concern van hetzelfde bedrag.
AD.05 Kapitaaallastenontwikkeling 2026
In de begroting 2026 van Leiden staat voor € 50,5 miljoen aan kapitaallasten opgenomen. De werkelijke kapitaallasten voor Leiden, op basis van de boekwaarde van investeringen op 1 januari 2026 en een geringe correctie op de omslagrente van 1,0 % naar 0,9 %, bedragen € 44,3 miljoen. Het voordeel van € 6,2 miljoen moet eerst worden verrekend met de vastgestelde gesloten systemen (bijvoorbeeld auto- en fietsparkeren) en heffingen (bijvoorbeeld de waterzorg- en rioolheffing) voor een bedrag van € 4,5 miljoen. Het voordeel op de kapitaallasten na deze verrekening bedraagt € 1,7 miljoen. In de begroting 2026 van Leiden is, omdat vanuit historisch perspectief sprake is van afwijkingen op voorgenomen investeringsplanningen, rekening gehouden met lagere investeringsvolumes dan begroot. Op basis hiervan is een onderuitputting op de kapitaallasten van 2026 van € 1,7 miljoen opgenomen (bedrag is inclusief de onderuitputting kapitaallasten bij de Centrumregeling). Per saldo bedraagt het incidentele resultaat op de kapitaallasten voor 2026 een nadeel van afgerond € 13.000 dat wordt verrekend met de stelpost kapitaallasten.