Eerste Voortgangsrapportage 2026

3.5 Omgevingskwaliteit

Programmanummer

5

Commissie

Leefbaarheid en Bereikbaarheid

Portefeuille(s)

Klimaat, Mobiliteit & Financiën
Energie, Werk, Inkomen & Cultuur
Bestuur, Veiligheid, Handhaving & Regio
Wonen, Bouwen & Welzijn

De missie van het programma Omgevingskwaliteit luidt:
De gemeente Leiden staat voor een stad met een schone, hele en veilige openbare ruimte, waar het goed vertoeven is voor iedereen. Samen met alle gebruikers zorgen we dat dat ook zo blijft, nu en in de toekomst. Daarom passen we de stad aan, we maken haar klimaatrobuust en vergroten de biodiversiteit om Leiden ook voor toekomstige generaties leefbaar en aantrekkelijk te houden.

3.5.1 Stand van zaken bij Voortgangsrapportage

Beheer
■ In het kader van de zero-emissiezone loopt een aanbesteding voor ca. 100 elektrische bedrijfsen personenwagens.
■ De vernieuwing parkbruggen Klein Cronestein is nagenoeg afgerond.
■ De Stationspleintunnel wordt momenteel opgeknapt met o.a. brandvertragende beplating, ventilatoren en LED-verlichting.

Bodem en ondergrond
De Living Lab Fase van de landelijke pilot Verticaal Kabels- en LeidingenSysteem (VKLS) is succesvol afgerond. In deze pilot werkten we samen o.a. met ministeries, provincie Zuid-Holland, 15 gemeenten, netbeheerders, universiteit van Eindhoven. Doel is om op een simpele wijze veel ruimte en veiligheid te creëren ten opzichte van de huidige situatie van een spaghetti van kabels en leidingen in de ondergrond. Door het VKLS kunnen we deze innovatie om kabels en leidingen verticaal te ordenen in de praktijk brengen. Hiervoor hebben we een locatie op het oog, waarbij de toepassing van het VKLS ervoor zorgt dat er een bomenrij geplaatst kan worden die zonder toepassing niet mogelijk zou zijn geweest.

Handhaving openbare ruimte
Na een trainingsperiode zijn alle boa’s sinds 1 januari 2026 bevoegd om te handhaven op de verkeersovertredingen: fietsen zonder verlichting, fietsen met de telefoon in de hand en fietsen of lopen door rood licht. Met deze uitbreiding van bevoegdheden dragen de boa’s bij aan het vergroten van de verkeersveiligheid. In het kader van de impuls verkeersveiligheid besteden we daarnaast extra aandacht aan verkeershandhaving. Hiermee zetten we een belangrijke stap in de verbetering van de verkeersveiligheid in de gemeente.

Openbaar groen
■ In 2025 is het concept van het PanoramaPark als beste uit de prijsvraag gekomen. Momenteel wordt dit concept uitgewerkt naar een ontwikkelkader, wat nog meer is toegesneden op de Leidse situatie, en een bijbehorend programmaplan. Daarnaast worden al verbindingen gelegd met lopende raakvlakprojecten, zoals sportpark De Mors, groot onderhoud in de parken en de Zijloever, en is met eco-graffiti aandacht gegeven aan de bekendheid van het PanoramaPark. Het programmaplan moet de basis leggen onder de uitvoering en onder een goede samenwerking met inwoners en andere stakeholders in de stad. Het ontwikkelkader vormt de basis voor gesprekken met stakeholders en bewoners. Het uitgangspunt is dat we het PanoramaPark samen met de stad maken met kiempunten bij elke buurt.
■ Het college van B&W heeft op 3 maart De Leidse Natuurstandaard voor nieuwbouw vastgesteld. Dit is nieuw beleid voor natuurinclusief bouwen waarmee de gemeente probeert helderder en beter te sturen op het toevoegen van natuur bij bouwprojecten, maar ook bouwprojecten in de toekomst probeert te ondersteunen met het makkelijker krijgen van natuurvergunningen mits er natuurinclusief gebouwd wordt, wat bijdraagt aan een gezonde leefomgeving.
■ Het college van B&W heeft op 3 maart een Uitvoeringsbesluit vastgesteld waarin is besloten hoe zij de komende 4 jaar om wil gaan met 39 onafhankelijke ecologische adviezen op basis van het Leidse Stadsnatuurmeetnet. Dit betekent dat het college de komende jaren verder doorgaat en verder inzet op de ingezette koers voor ecologisch(er) beheer, meer ecologische inrichting en meer gerichte natuurmonitoring.
■ December 2025 heeft het college ingestemd met een voederverbod van wilde dieren. Daarmee mogen ook geen vogels meer worden gevoerd. De reden hiervoor is dat vogels ziek kunnen worden of doodgaan van menselijke voedselresten. Verder trekken deze resten ratten en ander ongedierte aan en zorgen voor vervuiling van het water en voor overlast. In januari 2026 is er gepubliceerd over dit voederverbod in lokale krantjes en via sociale media en met flyers in buurthuizen.
■ Het verlichtingsbeleid heeft een positief effect op de biodiversiteit. Door warmer licht bij plekken met natuurwaarden in combinatie van het niet meer verlichten van groen en water, zonder de veiligheid uit het oog te verliezen, is bij de Driemanschapskade de watervleermuis weer gespot.
■ Voor het voltooien van de aanleg van het Singelpark is in 2025 de herinrichting van de Jan van Houtkade gestart. Dit wordt ook in 2026 als zelfstandig project uitgevoerd binnen de vastgestelde kaders zoals die voor het Singelpark zijn vastgesteld.
■ De meeste werkzaamheden binnen het domein openbaar groen verlopen conform planning. Het vervangen van bomen en omvormen van plantvakken naar (bloem)rijke berm gaat echter minder snel dan gepland. Dit is maatwerk en moet worden afgestemd op andere werkzaamheden in de openbare ruimte. Openstaande vacatures zorgen voor vertraging hierin. De verwachting is dat deze in de loop van het jaar worden ingevuld en dat de achterstand wordt ingehaald.

Duurzame wijkvernieuwingen
Met de duurzame wijkvernieuwingsprojecten maken we Leiden wijk voor wijk toekomstbestendig, door tegelijk met het vervangen van het riool en de verharding zoveel mogelijk opgaven mee te nemen. Hierdoor worden de wijken klimaatadaptief heringericht, wordt groen en biodiversiteit toegevoegd, worden de wijken verkeersveiliger en nemen we wensen van bewoners waar mogelijk mee. Ook houden we ondergronds rekening met de energietransitie. Op wijkniveau kan het oplevermoment in de praktijk enigszins variëren ten opzichte van de eerder afgegeven planning, maar het programma als geheel ligt op schema. Onderstaand de actuele status.

Project

Start

Gereed

Noorderkwartier Oost fase 1

Afgerond

Noorderkwartier Oost fase 2:

Afgerond

Noorderkwartier-Oost fase 3, 4 en 5

Q2 2025

Q2 2027

Gasthuiswijk - Haagweg-Zuid fase 1

Afgerond

Gasthuiswijk - Haagweg-Zuid fase 2

In uitvoering

1e kwartaal 2027

Gasthuiswijk - Haagweg-Zuid fase 3

1e kwartaal 2027

1e kwartaal 2029

Gasthuiswijk - Haagweg-Zuid fase 4

1e kwartaal 2027

4e kwartaal 2028

Professorenwijk - Oost fase 1

Afgerond

Professorenwijk - Oost fase 2

Afgerond

Vogelwijk

Afgerond

Raadsherenbuurt

In uitvoering

2e kwartaal 2027

Hoge Mors fase 1

Afgerond

Hoge Mors fase 2

2e kwartaal 2026

2e kwartaal 2028

Hart van Meerburg

2e kwartaal 2027

2e kwartaal 2029

Boshuizen

3e kwartaal 2029

4e kwartaal 2032

Fortuinwijk - noord

3e kwartaal 2027

4e kwartaal 2030

Fortuinwijk - zuid

3e kwartaal 2028

4e kwartaal 2031