Jeugdparticipatie
De jongerenraad is een pilot van twee jaar en loopt afgelopen schooljaar 2025-2026, af. De jongerenraad is uitgebreid geëvalueerd, de resultaten van de evaluatie zijn op 28 januari 2026 als collegebrief naar de gemeenteraad gestuurd: B 10 collegebrief over evaluatie jongerenraad en vervolgscenario's d.d. 28-01-26. Het advies benadrukt laagdrempelige en preventieve hulp op school en op andere plekken waar jongeren komen en het belang van aanbod van activiteiten voor jongeren. De jongerenraad heeft gewerkt aan het thema mentaal welbevinden. De jongerenraad heeft gewerkt aan het thema mentaal welzijn. Hun advies is vóór de zomer opgeleverd en na de zomer door de raad behandeld.
Beleidsterrein Jeugd
Taskforce jeugdhulp
In juni 2026 zijn de regiovisie gespecialiseerde jeugdhulp ‘Samen rondom de jeugd’ (RV 26.0020) en de Verordening Jeugdhulp gemeente Leiden 2026 (RV 26.0019), beiden prioriteiten van de Taskforce Jeugdhulp, vastgesteld. Het regionaal beleidsprogramma van Holland Rijnland werkt daarnaast aan verschillende projecten om de maatregelen van de Taskforce te implementeren (afkomstig uit het eindrapport van onderzoeksbureau KokxDeVoogd). Er wordt gewerkt aan plannen voor het werken met beschikkingen, proces- en casusregie en het versterken van de regionale governance. Tijdens de commissie Onderwijs & Samenleving van 21 mei 2026 is de raad geïnformeerd over deze ontwikkelingen vanuit de Taskforce.
De gemeente Leiden en jeugdhulpregio Holland Rijnland spannen zich samen in om wachtlijsten en tekorten in de specialistische jeugdhulp - zonder verlies van kwaliteit - te verminderen. In Leiden neemt het aantal kinderen dat jeugdhulp in 2026 licht af en lijken de kosten te stabiliseren, maar voor de regio als geheel stijgen de kosten.
Hervormingsagenda
In deze periodes zijn diverse acties uitgevoerd in het kader van de Hervormingsagenda Jeugd. Om jeugdhulp beter af te bakenen is lokaal ingezet op het voeren van een maatschappelijke dialoog met jongeren en de huis- en jeugdartsen. Er is een bijeenkomst belegd, waarin huis- en jeugdartsen zijn geïnformeerd over de actualiteiten in de jeugdhulp en om zicht te krijgen op het aanbod in de pedagogische basis. De jongerenraad heeft een advies opgeleverd waarin zij aanbevelingen geven hoe het mentaal welzijn van jongeren kan worden verbeterd. Het college heeft de gemeenteraad voorgesteld om deze adviezen te delen met betrokken partners en een aantal adviezen op te volgen. In 2026 is het Levensvaardighedenspel aangeboden aan de Leidse beroepsopleidingen. Hiermee stimuleert de gemeente het gesprek over mentaal welbevinden onder studenten. Dit draagt bij aan de ontwikkeling van levensvaardigheden, die helpen bij het omgaan met de alledaagse uitdagingen van het leven.
Sportverenigingen zijn uitgenodigd om gebruik te maken van de modules van www.decheckers.nl om trainers en coaches te trainen in mentale basisvaardigheden. Hierdoor kunnen zij jongeren tot steun zijn als dat nodig is, dit versterkt de persoonlijke groei en veerkracht van jongeren. Hiermee worden de adviezen van Praatpower (2026) opgevolgd. Praatpower heeft onderzoek gedaan onder 3000 jongeren, waaronder de Leidse jongerenraad. Zij onderzochten hoe het mentale welbevinden van jongeren verbeterd kan worden. De adviezen van Praatpower zijn gedeeld met onderwijsinstellingen, jongerenwerk en het welzijnswerk.
Jeugdteams
De jeugdteams bieden jeugdigen en gezinnen hulp en ondersteuning bij problemen met opvoeden en opgroeien. De jeugdteams hebben hierbij aandacht voor het voorkomen, verbeteren, toegankelijk en betaalbaar houden van de jeugdhulp. Dit wordt bevestigd met data. De kosten van het aantal Leidse kinderen dat gespecialiseerde jeugdhulp gebruikt stabiliseert.
Op 30 juni 2028 loopt de huidige opdracht aan de Jeugdteams af. Momenteel wordt gewerkt aan een voorstel voor de inrichting van de toegang tot jeugdhulp na die datum. De raad wordt hierover in Q1 2027 geïnformeerd.
Sterke(re) lokale teams met een integraal ondersteuningsaanbod
Met de verkenning Integrale ondersteuning is de huidige situatie van de organisatie van de lokale teams en hun taken in beeld gebracht. Ook zijn de kansen en knelpunten van de huidige integrale samenwerking in het sociaal domein benoemd. Dit heeft geleid tot een advies voor de lokale teams en integrale samenwerking en leidt tot een veranderopdracht. De nadruk ligt hierbij op de behoefte van de inwoner en de positionering van de professionals. De gemeenteraad heeft bij de Kadernota 2026 middelen hiervoor vrijgemaakt.
Jeugdhulp en onderwijs
In Holland Rijnland worden diverse voorzieningen door onderwijs en specialistische jeugdhulp samen georganiseerd voor leerlingen die zowel onderwijsbegeleiding als zorg nodig hebben. De voorzieningen, zoals Jeugdhulp op School en onderwijs-zorgarrangementen, worden periodiek geëvalueerd en zijn afgelopen jaar positief geëvalueerd. Daarnaast zijn verdere voorbereidingen getroffen voor de toetreding van gemeente Alphen aan de Rijn in regio Holland Rijnland per januari 2027. Onder leiding van de procesregisseur onderwijs-zorgcontinuüm is er verder gewerkt aan de koppeling tussen gegevens vanuit Serviceorganisatie Zorg (SOZ), Regionaal Bureau Leerrecht (RBL) en samenwerkingsverbanden, zodat in 2027 op basis van data nieuwe stappen gezet kunnen worden die het aanbod op de grens van onderwijs en jeugdhulp versterken.
Collectiveren
In 2026 heeft Holland Rijnland verder gewerkt aan collectiveren: het vaker aanbieden van groepsgericht aanbod in plaats van individuele behandeling of begeleiding. In de tweede helft van 2026 lag de focus op het stimuleren van dit groepsaanbod bij jeugdhulpaanbieders. Daarnaast is ingezoomd op het thema ADHD. Daarover is in samenwerking met jeugdhulpaanbieders een ‘gedeeld beeld’ opgesteld, met de insteek om preventief, nieuwsgierig, contextgericht en menselijk samen te werken, zodat er niet onnodig gemedicaliseerd en geëscaleerd wordt.
Afbouw Buiten Budgettaire Route
Eind 2024 is afgesproken dat binnen de gespecialiseerde jeugdhulp regio Holland Rijnland de Buiten Budgettaire Route (BBR) in twee jaar moet worden afgebouwd. Een deel van de BBR-aanvragen is onvermijdelijk, zoals bijzondere vormen van zorg die niet van tevoren ingekocht kunnen worden.
In de praktijk neemt het aantal aanvragen voor de BBR nog steeds toe. In de tweede helft van 2025 is daarom binnen een project van de Taskforce de (klant)reis van kind en gezin door gespecialiseerde jeugdhulp in beeld gebracht. De ontwikkelaanpak om gericht te komen tot passende acties is gereed en de eerste maatregelen gericht op afbouw BBR zijn ingevoerd. Per 1 januari 2026 heeft een aantal gecontracteerde jeugdhulpaanbieders extra budget gekregen. Dit betreft aanbod voor jeugdigen die thuiszitten, waarbij individuele begeleiding in combinatie met jeugdhulp in groepsverband en daarnaast ook zorg-onderwijsaanbod beschikbaar is. Tevens wordt er bij een aantal gecontracteerde jeugdhulpaanbieders geen maximale budgetruimte meer gehanteerd. Dit betreft aanbod van Kinderdagcentra (KDC’s), Gezinshuizen en Pleegzorg (voor Pleegzorg is dit per 2025 al ingegaan).
Beleidskader Gezondheid, Sport, Spelen en Bewegen
In april 2026 is de participatierapportage voor het nieuwe integrale beleidskader Gezondheid, Sport, Spelen en Bewegen met de raad gedeeld. Begin 2027 wordt het uitgewerkte beleidskader ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. Hierin worden de ambities voor de komende jaren op deze beleidsterreinen geschetst en wordt nadrukkelijk de verbinding met o.a. de beleidsterreinen welzijn en stedelijke ontwikkeling gelegd. Naast Programma 7A Jeugd is dit beleidskader ook van toepassing op Programma 8C Sport en Programma 9B Preventie.
Waarborgen kwaliteit (openbare) speelruimte
De reguliere werkzaamheden voor het beheer van speel- en beweegruimte zijn voortgezet (programma 5A1.2 Beheren openbare ruimte). Daarnaast zijn de Leidse Beweegsleutels toegepast bij duurzame wijkontwikkelingen in Fortuinwijk-Noord en Merenwijk en ingebracht bij andere gebiedsontwikkelingen, zoals in het Entreegebied van het Bio Science Park. Op deze manier wordt spelen en bewegen vroegtijdig meegenomen in de inrichting van de openbare ruimte.
In samenwerking met de Leidse Bond van Speeltuinen zijn de Leidse speeltuinverenigingen financieel en inhoudelijk ondersteund. Daarmee is bijgedragen aan het behoud van hun maatschappelijke en sociale functie in de wijken en aan de versterking van het Leidse speelnetwerk. Ook is speeltuinvereniging Merendroom feestelijk heropend en beschikt de vereniging weer over een bestuur.
In lijn met de SamenSpeelbelofte is ingezet op inclusieve speelomgevingen. In dat kader heeft de Kinderraad een SamenSpeeldag georganiseerd bij speeltuinvereniging Zuid-West.
Groene Schoolpleinen
De herinrichting van het Bonaireplein is in het najaar 2026 gerealiseerd. Het plein heeft meer groen en meer speelaanleidingen gekregen, waardoor het een aantrekkelijke speel- en ontmoetingsplek is geworden voor de buurt. Ook het plein bij de Anne Frankschool heeft meer groen gekregen, dankzij de subsidie die de gemeente Leiden voor dit schoolplein ontving van IVN Natuureducatie/Jantje Beton. Op dit plein zijn meerdere nieuwe bomen geplant en diverse struiken en planten. Ook is verharding vervangen door houtsnippers. Hiermee biedt het plein meer schaduw en koelte en een betere afvoer van regenwater. Ook is gewerkt aan een modelconvenant dat tussen gemeente en school gesloten kan worden ten behoeve van het openbaar toegankelijk stellen van een schoolplein.
Beleidsterrein Onderwijs
Leidse Gelijke Kansen Aanpak
In het eerste kwartaal van 2026 heeft de evaluatie van de Leidse Gelijke Kansen Aanpak plaatsgevonden. De aanpak is in uitvoering en loopt nog tot en met 2026. De incidentele middelen voor deze aanpak lopen af per 2027. Enkele aanbevelingen vanuit de evaluatie zijn reeds opgevolgd. Zo is bijvoorbeeld de inzet van Leidse brugfunctionarissen, de schakel tussen thuis, school en wijk die ouders toeleidt naar regelingen en aanbod, verbreed van inzet op basisscholen naar ook inzet op de voorschool. Op twee voorscholen is een pilot gestart in nauwe samenwerking met het veld en de gemeente. Ook is gewerkt aan de informatievoorziening rond schoolkeuze voor ouders van jonge kinderen, door middel van een meertalige video over het proces van aanmelden. In samenwerking met de schoolbesturen is het aanmeldprotocol basisonderwijs herzien en wordt gewerkt aan een vervolg van inzet op gelijke kansen per 2027 afhankelijk van of er wederom gelden beschikbaar worden gesteld. Voor inzet op Gelijke Stagekansen zie programma 3 Economie.
Rijke Leerdag Leiden
In 2026 is de coalitie binnen de nieuwe rijkssubsidieronde School en Omgeving 2025-2028 flink uitgebreid. De coalitie bestaat uit zeven Leidse basisscholen, één middelbare school, de gemeente, kinderopvangorganisaties, sport- en cultuurinstellingen, welzijnsorganisaties en andere maatschappelijke partners. De coalitie heeft de Rijke Leerdag Leiden verder verdiept en er wordt gewerkt aan een betere afstemming en kwaliteitsverbetering van het aanbod van naschoolse activiteiten. Het programma blijft zich richten op brede talentontwikkeling. Leerlingen krijgen daarbij een breed aanbod aan binnen- en buitenschoolse activiteiten op het gebied van sport, cultuur, (wereld)burgerschap, taal, muziek, nieuwe media, kunst, dans, natuur en theater.
Naast het programma School en Omgeving is vanuit de Leidse Educatieve Agenda en het Actieplan Kansrijk Onderwijs Leiden ook ingezet op naschoolse activiteiten voor scholen die niet binnen deze rijksregeling vallen.
Voortgang Innovatiesubsidie
In maart 2026 heeft weer een innovatiesubsidieronde plaatsgevonden. Dit heeft geleid tot de toekenning van 11 projecten. In juni 2026 is een feestelijke bijeenkomst geweest in het LEF waar de organisaties van projecten elkaar leerden kennen en ontdekten op welke thema's ze kunnen samenwerken. Zo is er een aantal projecten dat inzet op verbondenheid met de natuur en een aantal op de verbinding tussen het onderwijs en het werkveld in de zorg. De bijeenkomsten ‘innoveren met LEF’ worden na de zomer vervolgd en we zetten verder in op samenwerking en kennisdeling.
Jongerenkracht verankerd verduurzaming (Projecten vanuit Maatschappelijke Diensttijd (MDT))
Het project jongerenkracht Verankerd is begin 2026 van start gegaan en is een samenwerking van de Leidse MDT-partners en de gemeente, waarin we onderzoeken hoe we met MDT de meeste blijvende impact kunnen maken en verduurzamen in de regio voor de toekomst.
De eerste positieve resultaten van het project zijn al merkbaar. Zo hebben verschillende MDT-partijen als het REA College Heliomare, Technolab, Skillschool, Studio Moio en de gemeente Leiden elkaar beter leren kennen en inspireren zij elkaar in hun samenwerking met jongeren. Ook ontstaan de eerste verbindingen in het doorverwijzen van jongeren die mogelijk bij een andere organisatie beter tot hun recht komen. Binnen het project is een fondsenwerver aangesteld die kijkt naar duurzame financiering voor de betrokken organisaties en op welke manier daarin samen kan worden opgetrokken. Samen met het Instituut voor Publieke Waarden wordt gewerkt aan een maatschappelijke en economische kosten-baten analyse (MKBA).
Natuur- en Duurzaamheidseducatie
Halverwege 2026 ontving de gemeente Leiden de landelijke publieksprijs De Gouden Wortel voor het beste schooltuinprogramma van Nederland. Daarnaast is in de tweede helft van 2026 de nieuwe permanente tentoonstelling in de bijenstal op kinderboerderij Weidezicht geopend, zijn twee nieuwe onderwijsprogramma’s over de energietransitie gestart en zijn nieuwe activiteiten uitgevoerd rond reparatie, textielafvalpreventie en voedseleducatie.
Leerlingenvervoer
In het eerste kwartaal van 2026 zijn kaders geschetst om meerjarige beschikkingen af te geven voor leerlingen waarbij duidelijk is dat ze voor meerdere schooljaren aangewezen blijven op een taxi of aangepast vervoer. Een meerjarige beschikking voor het leerlingenvervoer zorgt ervoor dat ouders en verzorgers niet ieder jaar opnieuw een aanvraag hoeven in te dienen. Dit heeft geresulteerd in minder (administratieve) lasten voor ouders en verzorgers en een vermindering van werkdruk voor de uitvoerder in de aanvraagperiode. Dit biedt op termijn ruimte voor meer contact met het gezin en draagt bij aan integrale dienstverlening. Verder zijn de aanbestedingscontracten met vervoerder Noot en Forseti verlengd.
Beleidsterrein Onderwijshuisvesting
Na de vaststelling van de Visie en kaders van het Beleidsrijke Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) 2026-2042 (RV 25.0035) werkt de gemeente samen met de schoolbesturen de acties uit die binnen de verschillende thema’s aan de orde komen. Het betreft de thema's gelijke kansen, inclusie, gezondheid & bewegen en duurzaamheid. Daarnaast is, in het kader van de Leidse Educatieve Agenda (LEA), verkennend gesproken over de mogelijkheden voor het realiseren van versnellingen in bepaalde projecten. De portefeuillehouder onderwijshuisvesting heeft begin juni 2026 de wethoudersbrief over de voortgang van de (ver)nieuwbouw van de schoolgebouwen uit de Herwaardering van het IHP 2026-2032 aan de raadscommissie gestuurd (Raadsinformatiebrief B 09 d.d. 05-06-2026). Hierin staat in welke fase ieder project zich bevindt en of er vertraging is ten opzichte van de eerdere planning. Ook staat hierin of dit andere of volgende projecten raakt in verband met de beschikbaarheid van een wissellocatie en of er sprake is van eventuele vertraging of problemen veroorzaakt door netcongestie. In november 2026 stuurt de portefeuillehouder de volgende raadsinformatie onderwijshuisvesting naar de raad.
Samengevat zijn de volgende onderwijshuisvestingsbouwprojecten in ontwikkeling in de periode tot 2032, zoals vastgelegd in het beleidsdocument Herwaardering IHP 2023-2032: