Beleidsterrein Jeugd
Jeugdparticipatie
De jongerenraad is een pilot van twee jaar en loopt dit schooljaar 2025-2026 af. De jongerenraad is uitgebreid geëvalueerd, de resultaten van de evaluatie zijn op 28 januari 2026 als collegebrief naar de gemeenteraad gestuurd.
Beleidskader Gezondheid, Sport, Spelen & Bewegen
Begin 2026 is het participatieproces voor het nieuwe beleidskader Gezondheid, Sport, Spelen & Bewegen afgerond. De uitkomsten zijn gebundeld in een participatierapportage, die in april is gedeeld met de gemeenteraad en deelnemers van de verschillende activiteiten. Op basis van deze uitkomsten werken we verder aan het nieuw op te stellen beleidskader. Het nieuwe beleid volgt op de beleidskaders Spelen & Bewegen en Sport & Gezondheid. Naast Programma 7A Jeugd is dit beleidskader ook van toepassing op Programma 8C Sport en Programma 9B Preventie.
Waarborgen kwaliteit (openbare) speelruimte
De verkenning over het vergroenen en openbaar toegankelijk stellen van schoolpleinen is afgerond. De gemeenteraad is hierover in april geïnformeerd middels een collegebrief en het rapport ‘Verkenning over het vergroenen en openbaar toegankelijk stellen van basisschoolpleinen’. Voor de nieuwe, groene inrichting van het Bonaireplein en het schoolplein van de Anne Frank zijn participatiesessies georganiseerd en is gestart met het maken van een schetsontwerp.
In lijn met de SamenSpeelbelofte blijven we inzetten op inclusief spelen en spelen in een groene omgeving. De Kinderraad is aan de slag gegaan met hun zelfgekozen onderwerp. Dit jaar is dat speeltuinvereniging Zuidwest. Zij denken mee hoe de speeltuin bij herinrichting een inclusieve speelplek kan worden voor alle kinderen.
Aandachtspunt Hecht
De bezuinigingen bij Hecht die betrekking hebben op de Aanvullende Diensten Jeugd hebben we in 2025 en 2026 volledig kunnen bijstellen en opvangen, waardoor dit niet ten koste is gegaan van de ondersteuning aan gezinnen en jeugdigen. Hecht kampt wel nog steeds met een krapte in personeel o.a. ten gevolge van een hoog ziekteverzuim. In Leiden zijn daar vooralsnog geen gevolgen van te zien, maar het blijft een aandachtspunt.
Jeugdhulp
Taskforce
In januari 2026 is de Leidse gemeenteraad en ook de andere gemeenteraden van Holland Rijnland geïnformeerd over de stand van zaken van de prioriteiten van de Taskforce Jeugdhulp. In heel Holland Rijnland zijn in het eerste kwartaal van 2026 zienswijzen gevraagd op de herijkte regiovisie, om de regiovisie op de specialistische jeugdhulp vervolgens in juni vast te stellen. Het aanpassen van de verordening was ook een van de prioriteiten vanuit de Taskforce Jeugdhulp ten behoeve van de afbakening van de reikwijdte. Het college heeft de verordening vastgesteld voor inspraak. De planning is dat alle gemeenten in de Leidse regio in juni 2026 de verordening vaststellen. Het regioprogramma Jeugd werkt aan een programmaplan, waarin governance en het werken met beschikkingen verder worden vormgegeven. Voor een uitgebreidere toelichting op de producten die geleverd zijn, zie de wethoudersbrief ‘Ontwikkelingen gespecialiseerde jeugdhulp van 15 januari 2026 (Z/26/3939343).
Hervormingsagenda
De maatschappelijke dialoog over het versterken van het gewone leven heeft een vervolg gekregen in de jongerenraad van de gemeente Leiden. De jongerenraad heeft ideeën en adviezen om de mentale gezondheid van jongeren te verbeteren gedeeld met Praatpower. Deze ideeën en adviezen zijn opgenomen in het onderzoeksrapport van praat- naar daadkracht. Dit rapport is gedeeld met de landelijke politiek en partners in Leiden met het verzoek de aanbevelingen te overwegen. Hiernaast werkt de jongerenraad momenteel aan een advies voor het verbeteren van mentaal welbevinden van Leidse jongeren. Dit advies wordt in het derde kwartaal van 2026 verwacht.
In het kader van het versterken van de pedagogische sociale basis is een aantal acties ingezet. De Leidse website van Scheidingsplein.nl is online sinds februari 2026. Het scheidingsplein is een digitaal platform waar Leidse volwassenen, kinderen en professionals terecht kunnen voor alle hulp en informatie rondom (voorkomen van) scheiding.
De start van de ZorgOppas in Leiden in februari 2026 draagt ook bij aan het versterken van de pedagogische sociale basis. Dit is een laagdrempelige en preventieve voorziening voor ouders van zorgbehoevende kinderen.
Het doel is het duurzaam ontlasten van ouders door hen te koppelen aan zorgvuldig gescreende en ervaren oppassen met een zorgachtergrond, zodat zij met vertrouwen even tijd voor zichzelf kunnen nemen. ZorgOppas versterkt het informele netwerk, voorkomt overbelasting en draagt bij aan het langer volhouden van zorgtaken, tegen lagere kosten dan specialistische zorgvoorzieningen. Ook wordt momenteel ingezet op het versterken van de verbinding tussen de gemeente en huisartsen. Hiernaast wordt onderzocht op welke wijze we de inzet van steunfiguren kunnen stimuleren.
Jeugdteams
In 2025 heeft een evaluatie van de opdracht van de gemeente aan Stichting Jeugdteams plaatsgevonden. Een van de adviezen hierin was om een verdiepend onderzoek te doen naar mogelijke organisatievormen en sturing van de Jeugdteams. Op 30 juni 2028 loopt de huidige opdracht aan de Jeugdteams af. Adviesbureau Turner voert dit verdiepende onderzoek uit. Het onderzoek sluit aan bij landelijke ontwikkelingen gericht op versterking van lokale teams, de uitgangspunten van de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. De verkenning integrale ondersteuning wordt in samenhang met dit verdiepend onderzoek uitgevoerd. De uitkomsten van het verdiepend onderzoek worden in Q3 2026 betrokken bij het richtinggevend voorstel voor de inrichting van de toegang tot jeugdhulp na medio 2028.
Sterke(re) lokale teams met een integraal ondersteuningsaanbod
De Verkenning integrale ondersteuning is gestart. Met deze verkenning wordt de huidige situatie van de organisatie van de lokale teams en hun taken in beeld gebracht. Ook zijn de kansen en knelpunten van de huidige integrale samenwerking in het sociaal domein in beeld gebracht. Vervolgens wordt op basis van de huidige situatie en de gewenste situatie een advies geschreven over de samenwerking in het sociaal domein en de organisatievorm van de lokale teams voor een goede dienstverlening aan de inwoners met een hulpvraag. Het doel hiervan is om integrale ondersteuning aan alle inwoners van deze gemeenten zodat zij laagdrempelig, tijdig en op maat toegang krijgen tot de juiste hulp en ondersteuning, als het eigen netwerk niet (meer) toereikend is. De verwachting is dat in Q3 2026 het advies en de aanbeveling wordt opgeleverd.
Jeugdhulp en onderwijs
In Holland Rijnland worden door onderwijs en specialistische jeugdhulp diverse voorzieningen georganiseerd voor leerlingen die zowel onderwijsbegeleiding als zorg nodig hebben. Er is een groep kinderen die niet volledig naar school gaat, omdat zij ook zorgaanbod nodig hebben. Voor deze groep worden onderwijs-zorg arrangementen (OZA) georganiseerd. Het organiseren van onderwijs-zorg arrangementen (OZA) is een lopend proces met als doel jeugdigen binnen één tot twee schooljaren toe te laten groeien naar volledige deelname aan het (regulier of speciaal) onderwijs. In de jeugdhulpregio Holland Rijnland wordt gewerkt aan een verkenning om gegevens vanuit SOZ, RBL en samenwerkingsverbanden te koppelen, zodat op basis van data nieuwe stappen gezet worden die het aanbod op de grens van onderwijs en jeugdhulp versterken.
Collectiveren
Het landelijke programma Aanpak Wachttijden is officieel afgerond. Een onderdeel hiervan was collectiveren: het vaker aanbieden van groepsgerichte aanbod in plaats van individuele behandeling of begeleiding (uiteraard waar dit verantwoord is). In de jeugdregio Holland Rijnland is collectiveren als prioriteit gesteld om de wachttijden en kosten van specialistische jeugdhulp te verlagen en de kwaliteit te verbeteren. In 2024 en 2025 lag de focus vooral op onderzoeken en het ophalen van inzichten: wat werkt wel of niet in groepen en waar liggen daar kansen? Dit is uitgemond in een toekomstbeeld met doelstellingen voor 2030. In 2026 focussen we ons op het laten landen van de geleerde lessen uit collectiveren (bijvoorbeeld bij aanbieders en jeugdteams) en het stimuleren van de beweging (bijvoorbeeld via opdrachtgeverschap).
Afbouw BBR
Eind 2024 is in het PHO-jeugd afgesproken dat binnen de gespecialiseerde jeugdhulp regio Holland Rijnland de Buiten Budgettaire Route (BBR) in twee jaar moet worden afgebouwd. Een deel van de BBR-aanvragen is onvermijdelijk en blijft na de afbouw van de BBR bestaan (woonplaatsbeginsel en bijzondere vormen van zorg die niet van tevoren ingekocht kunnen worden, zogeheten maatwerk). Het project Afbouw BBR is erop gericht om tot dat niveau te komen. Het project is gestart met een ontwikkelaanpak die acties en maatregelen voor Afbouw BBR oplevert. In oktober 2025 is het Voorstel Eerste maatregelen BBR goedgekeurd door de wethouders Jeugd van regio Holland Rijnland Deze maatregelen zijn per 1-1-2026 ingevoerd. Het project draait nu verder in deze continue cyclus van de ontwikkelaanpak. Deze is aan het einde van het eerste kwartaal 2026 in gang gezet en zal nieuwe voorstellen voor acties en maatregelen opleveren.
Beleidsterrein Peuterspeelopvang en kinderopvang
Bereik Voorschoolse Educatie (VE) door invoering peutermonitor
We geven uitvoering aan beleidsdoelstellingen als '100% score in plaatsing van kinderen met VE-indicatie in een kindcentrum met voorschoolse educatie’ en 'zoveel mogelijk doelgroeppeuters doen mee aan aanvullend aanbod, naast deelname aan VE’. Dit doen we door intensieve en integrale samenwerking met partners uit de stad. Door de implementatie van de peutermonitor – een uniform digitaal monitoringssysteem – zijn data en daarmee de doelgroeppeuters beter in beeld. In het eerste deel van 2026 is gewerkt aan het invoeren van deze peutermonitor. Hierdoor kunnen we in de toekomst nog beter data-gedreven werken en een verbeterslag maken in de toeleiding van peuters uit de doelgroep naar de kinderdagverblijven die opvang en VE aanbieden. In 2026 werken we toe naar 100% deelname aan VE-aanbod van de kinderen met een VE-indicatie.
Regionaal Programma Voortijdig Schoolverlaten (VSV) & Duurzaam Werk 2026-2029 van start
Na een intensieve voorbereiding in 2025 is het nieuwe Regionaal Programma VSV & Duurzaam Werk 2026-2029 in december 2025 bestuurlijk vastgesteld en in januari 2026 succesvol ondertekend. Daarmee is de uitvoering van het programma direct gestart en zetten we extra maatregelen in die jongeren ondersteunen bij het volgen van onderwijs, het behalen van een startkwalificatie en het vinden van duurzaam werk. Nieuw vanaf 2026 is dat het programma alle fasen op weg naar duurzaam werk verbindt: van ondersteuning op school om uitval te voorkomen, via begeleiding bij overstappen binnen het onderwijs, tot en met begeleiding richting werk, zodat jongeren waar nodig de juiste ondersteuning krijgen.
Beleidsterrein Onderwijs
Studentenwelzijn
Eind december 2025 is de inzet op studentenwelzijn vanuit de Kaderbrief 2025-2029 voor een jaar versterkt met middelen en extra ambtelijke inzet. Daarmee hebben we de afgelopen maanden een start gemaakt met intensivering van de informatievoorziening en een sterkere landelijke samenwerking op thema’s als veerkracht en alcoholpreventie. We verwachten gedurende dit jaar betere interventies in Leiden te starten, meer studenten te bereiken en beter onderzoek naar beleid en interventies te hebben. Hiervoor wordt in samenwerking met de Deloitte Impact Foundation een impactmeting en dashboard ontwikkeld, waarmee steden waaronder Leiden beter hun impact van studentenwelzijnsbeleid kunnen meten en inzichtelijk krijgen.
Natuur- en duurzaamheidseducatie
Begin 2026 zijn we gestart met het ontwerp van twee permanente tentoonstellingen in bezoekerscentrum Weidezicht op kinderboerderij Merenwijk. Daarnaast besteden we volop aandacht aan het 100-jarig bestaan van de Leidse Schooltuinen in 2026. Tot slot is het Duurzame Docentennetwerk verder geprofessionaliseerd en verankerd als stichting Duurzame Stad, waarmee een structurele basis voor duurzaamheid in het Leidse voortgezet onderwijs is gelegd.
Start ISK MboRijnland
Begin januari 2026 is Internationale Schakelklas (ISK) MboRijnland (voortgezet onderwijs) met 70 leerlingen gestart op locatie Lammenschans van MboRijnland. Hiermee is het ISK-aanbod voor de Leidse regio uitgebreid, zowel in aantal als in passend onderwijs dat aansluit bij de levensfase en behoefte van de nieuwkomer. Het aantal leerlingen zal de komende jaren en met de komst van de AMV-leerlingen (Alleenstaande Minderjarige Vreemdelingen) op AZC Paardenwei in maart snel uitbreiden. Het Leids convenant veiligheid in om het onderwijs Begin maart 2026 is het Leids Convenant Veiligheid In en Om Het Onderwijs getekend door de gemeente, politie, middelbare scholen, mbo-instellingen, de GGD, het openbaar ministerie en regionaal bureau leerrecht. In dit convenant staat wat ieders taken en rollen zijn in een goede samenwerking voor de veiligheid in en om het onderwijs. Met dit convenant worden tegelijk al de al eerder opgezette signaaloverleggen op scholen geborgd. Tijdens deze signaaloverleggen worden verschillende trends en ontwikkelingen tussen partijen in en rond de school uitgewisseld, zodat hier gerichte interventies op kunnen worden ingezet of ontwikkeld. Dit jaar willen we de samenwerking nog verder verdiepen door kennisdeling tussen partijen te vergroten op een online platform en tijdens het jaarlijkse bovenschoolse Veilige School Overleg. De eerste hiervan heeft in maart plaatsgevonden.
Onderwijsinnovatie en legacy Leiden Nationale Onderwijsstad
In 2026 loopt weer een innovatiesubsidieronde. De deadline is inmiddels verstreken en de projecten worden op dit moment beoordeeld. Voor de zomer ontvangen de aanvragers de uitslag.
In het eerste kwartaal van 2026 hebben we de impact van het Leiden Nationale Onderwijsstad jaar geëvalueerd. We hebben de resultaten daarvan in april gedeeld via een wethoudersbrief. Via de website van het LEF is ook een update te vinden met een aftermovie. De kern van de evaluatie is dat we de positie en de zichtbaarheid van Leiden als onderwijsstad blijven versterken en dat het netwerk in het Onderwijsstad jaar enorm is verstevigd. De nalatenschap het nationale onderwijsjaar borgen we binnen de context van het Leiden Education Fieldlab (LEF). Het LEF heeft in 2026 haar koers opnieuw afgestemd met alle partners. Deze koers is vastgelegd voor de periode 2026-2030. Het van en met elkaar leren, heeft hierin een prominente plek en sluit aan bij de doelstellingen die we hadden in het onderwijsstad jaar. Zo blijven we inzetten op een plek waar onderwijsprofessionals met elkaar kunnen werken aan de toekomst van het onderwijs in Leiden.
Maatschappelijke Diensttijd (MDT)
Eind 2025 is de subsidie toegekend voor twee maatschappelijke diensttijdprojecten waar de gemeente bij betrokken is. Via een wethoudersbrief is de gemeenteraad in de eerste helft van 2026 geïnformeerd over de stand van zaken. Onderdeel van een van de subsidies is de verkenning hoe we de kernwaarden waar MDT voor staat (jongerenparticipatie, talentontwikkeling, iets doen voor een ander en netwerk vergroten) nog verder in kunnen zetten in de beleidsdoelen die de gemeente heeft.
Continuering inzet brugfunctionaris
De inzet van de brugfunctionaris is gecontinueerd door middel van een aangepaste subsidieregeling voor het schooljaar 2026/2027. Vanuit de Leidse Gelijke Kansen Aanpak is de afgelopen twee (school)jaren ingezet op (7) extra brugfunctionarissen in het primair basisonderwijs, naast de inzet van brugfunctionarissen op (8) scholen die door het Rijk werden gesubsidieerd. De inzet van de brugfunctionaris draagt bij aan het vergroten van gelijke kansen, daar waar de achtergrond of situatie talentontwikkeling in de weg staat. De brugfunctionaris biedt laagdrempelige hulp aan ouders, waarmee zij hen de weg bieden naar datgeen dat Leiden te bieden heeft. De focus ligt op het toeleiden naar gemeentelijke voorzieningen in de stad en wijk en bij het vinden van de juiste ondersteuning bij (zorg, financiële, opvoedkundige en overige) vragen.
Beleidsterrein onderwijshuisvesting
Na vaststelling van de Visie en kaders van het beleidsrijke Integraal HuisvestingsPlan Onderwijs (IHP) en het Beleidsrijke IHP 2026-2042 (RV 25.0035) werken we met de schoolbesturen de acties uit die binnen de verschillende thema’s uit de Visie en Kaders aan de orde komen. Het betreft de thema's gelijke kansen, inclusie, gezondheid & bewegen en duurzaamheid. Als eerste buigen we ons over de vraag hoe we versnelling kunnen aanbrengen in het realiseren van projecten.
De volgende onderwijshuisvestingsbouwprojecten zijn in ontwikkeling:
■ Nieuwbouw Vlietlandcollege van de Stichting Voortgezet Onderwijs op Interconfessionele Grondslag, Johan Wagenaarlaan
■ Vernieuwbouw Internationale Schakelklas van de Scholengroep Leonardo da Vinci (LdV), Vijf Meilaan
■ Vernieuwbouw van de Lucas van Leyden van de Stichting Primair en Speciaal Openbaar Onderwijs Leiden en Leiderdorp (PROO)
■ Nieuwbouw Kindcentrum Stevenshof van PROO en SCOL in samenwerking met FloreoKids
■ Vernieuwbouw Vrije School Mareland van de Stichting Vrije Scholen Zuid West Nederland
■ (Ver)Nieuwbouw van de Weerklank van de Koninklijke Auris groep
■ Vernieuwbouw gemeentelijke gymzaal Oppenheimstraat
■ Vernieuwbouw en uitbreiding Leidse Houtschool van de Stichting Confessioneel Onderwijs Leiden (SCOL)
■ Nieuwbouw Eerste Leidse Schoolvereniging, E.L.S.
■ Vernieuwbouw en uitbreiding van het Leonardo College van LdV, Kagerstraat
De portefeuillehouder onderwijshuisvesting heeft in december 2025 de vijfde rapportage over de voortgang van de (ver)nieuwbouw van de schoolgebouwen uit de Herwaardering van het IHP 2026-2032 aan de gemeenteraad gestuurd (Z/25/3892636). Hierin staat in welke fase ieder project zich bevindt, of er vertraging is ten opzichte van de eerdere planning en of dit andere/volgende projecten raakt in verband met de beschikbaarheid van een wissellocatie. En de raad wordt geïnformeerd over eventuele vertraging of problemen veroorzaakt door netcongestie. Ook in 2026 worden er twee voortgangsbrieven onderwijshuisvesting naar de gemeenteraad gestuurd.