Voor een aantal prioriteiten in het Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026 zijn in deze voortgangsrapportage ontwikkelingen te melden.
De afgelopen periode is wederom stevig ingezet op het verkleinen van de ruimte voor criminelen in de stad. Er zijn dit jaar inmiddels 114 signalen van ondermijning ontvangen. Ook ontving het team 77 signalen voor Bibob. Signalen werden zorgvuldig beoordeeld en gewogen. Er zijn bij integrale controles 6 locaties gecontroleerd. Ook het HEIT voerde in Leiden controles uit, zowel op het gebied van malafide bedrijvigheid als illegale prostitutie. Daarnaast is extra ingezet op bewustwording onder studenten en woningcorporaties over de risico’s van illegale prostitutie bij onderverhuur tijdens de zomerperiode.
De burgemeester kan op grond van de Opiumwet en de Gemeentewet woningen of panden tijdelijk sluiten. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij drugshandel of -overlast, illegale prostitutie of bij een ernstige verstoring van de openbare ruimte, zoals na een explosie. Met een sluiting wordt beoogd de openbare orde en veiligheid in en rondom de panden te herstellen en de overlast te beëindigen.
Het aantal sluitingen in 2026 ligt tot en met 15 augustus 2026 in lijn met voorgaande jaren.
Indicatoren | 2024 | 2025 | 2026 |
|---|---|---|---|
Gesloten woningen/ bedrijfspanden op grond van Opiumwet | 4 | 5 | 2 |
Gesloten panden op grond van Gemeentewet | 3 | 5 | 3 |
In 2025 waren er in totaal 81 agressiemeldingen (t.o.v. 64 in 2024). De extra aandacht voor het belang van een hogere meldings- en registratiebereidheid, lijkt dit jaar zijn vruchten af te werpen. Tot op heden zijn er 92 incidenten in GIR geregistreerd. Tegelijkertijd willen we natuurlijk dat de ervaren agressie tegen medewerkers afneemt. In het licht van het aantal agressie-incidenten, blijft Veilige Publieke Taak onverminderd onder de aandacht.
De Cybercrime Challenge e-learning is nog toegankelijker geworden en de website is geheel vernieuwd. Er is gewerkt aan een reeks informatieve communicatiefilmpjes over de verschillende thema’s die aan bod komen in de e-learning. De korte filmpjes en interactieve ‘story’s’ worden met regelmaat gedeeld via de sociale mediakanalen van de gemeente.
Daarnaast is de gemeente aangehaakt bij de Echt Niet Vandaag campagne die zich richt op online criminaliteit. Samen met de digitaal wijkagent organiseren we een bijeenkomst over online veiligheid voor ouderen en een informatieve sessie met een cybersecurityspecialist over online veiligheid voor inwoners. Ook heeft BplusC speciaal voor deze campagne een thema tafel ingericht en heeft Incluzio ook diverse bijeenkomsten georganiseerd voor ouderen met specifiek aandacht voor dit onderwerp.
De afgelopen periode is meer duidelijkheid gekomen over de landelijke Wet veilige jaarwisseling. De wet regelt een landelijk vuurwerkverbod voor consumenten en biedt de burgemeester daarbij ruimte om ontheffingen te verlenen aan verenigingen. De burgemeester heeft besloten om dit jaar geen ontheffingen te verlenen in verband met de beperkte uitvoerbaarheid van de ontheffingsregeling, de beschikbare handhavingscapaciteit en de koers die Leiden al langer volgt richting een vuurwerkvrije jaarwisseling. Om inwoners een alternatief te bieden en de cultuurverandering naar een vuurwerkvrije jaarwisseling te ondersteunen, organiseert de gemeente dit jaar een gratis toegankelijk evenement met een avondvullend programma, met een onderdeel voor gezinnen en een vuurwerkshow. Daarnaast wordt een publiekscampagne ontwikkeld om bewoners op een positieve manier te betrekken bij de cultuurverandering naar een vuurwerkvrije jaarwisseling. De ideeën uit het participatietraject ‘toekomstige jaarwisseling’ zijn op 16 juli teruggekoppeld aan de raad via een collegebrief.
De Stedelijke Jeugdaanpak (hierna: SJA) heeft zich de afgelopen periode weer actief ingezet voor jeugdigen over wie signalen werden ontvangen. Jeugdregisseurs hebben de samenwerking tussen politie, handhaving en (gespecialiseerd)jongerenwerk bevorderd, waardoor signalen vroegtijdig zijn opgepakt en passende preventie en repressieve interventies konden worden ingezet. In het kader van preventie is het voorbeeld te noemen van de trend van het zogenoemde 'jumpen/belagen'. Dit fenomeen is onder de aandacht gebracht bij ouders en professionals en hen werd ook een handelingsperspectief geboden. In samenwerking met politie en handhaving zijn jongeren waar mogelijk uit de anonimiteit gehaald, waardoor gericht handhavend optreden mogelijk werd. Daarnaast is een integrale groepsaanpak gestart, waarbij de betrokken partners, overlastgevende jeugdgroepen gezamenlijk in kaart brengen en een gezamenlijke aanpak uitvoeren. Deze aanpak richt zich zowel op de groep als op individuele jongeren, met als doel overlast en criminaliteit terug te dringen.
Met de aanpak Dealbreakers wordt ingezet op het voorkomen van afglijden van jongeren naar de georganiseerde criminaliteit. Om dat te bereiken werden de afgelopen periode in totaal op 17 VO en MBO scholen weer de zogenaamde ‘signaaloverleggen’ gehouden. Onderwijspersoneel en partners zijn in die overleggen toegerust met kennis over fenomenen, signalen en passende handelingsmogelijkheden. Daarnaast werd in deze periode op 12 PO scholen gestart met het lesprogramma Kapot Sterk. Kapot Sterk is een preventieprogramma voor leerlingen van groep 8, gericht op het vergroten van hun weerbaarheid tegen de verleidingen van (drugs)criminaliteit. Tot slot werd op een MBO een bewustwordingstraining voor het schoolpersoneel verzorgd. Deze training helpt schoolpersoneel signalen te herkennen die kunnen wijzen op (risico op) criminele betrokkenheid bij jongeren.
Er wordt toegewerkt naar een programmaplan Maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht, dat in 2026 aan de raad wordt aangeboden. Parallel hieraan heeft de gemeente Leiden ervaring opgedaan met een noodsteunpunt in het kader van de regionale pilot Noodsteunpunten. Met deze pilot, waarbij het scenario van 72 uur stroomuitval centraal staat, wordt invulling gegeven aan de landelijke opdracht om te onderzoeken wat nodig is om lokale noodsteunpunten en regionale coördinatiepunten effectief in te richten. In de oefening is samengewerkt met verschillende samenwerkingspartners van de gemeente. De opbrengsten van deze oefening worden in kaart gebracht en worden verwerkt in het programmaplan Maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht.
Het aantal demonstraties en betogingen ligt in dit eerste halfjaar hoger dan in voorgaande jaren. In totaal zijn tot 1 juli 74 demonstraties geweest, in dezelfde periode waren in 2025: 60 demonstaties en in 2024: 55. De gemeente heeft de aanvragen zorgvuldig beoordeeld en gefaciliteerd. Daarbij staat de balans tussen het recht om te demonstreren en het bewaken van de openbare orde en veiligheid centraal.
De gemeente neemt deel aan het landelijke programma Veilige Steden, gericht op het verbeteren van de veiligheid van vrouwen en meisjes in de openbare ruimte, en zet met de aanpak Wensen en Grenzen in op het voorkomen van seksueel grensoverschrijdend gedrag (zie collegebrief ‘Wensen en grenzen’, d.d. 11-03-26). Afgelopen periode is de Veilig dansen-bakfiets weer ingezet bij evenementen in de stad. Dit keer bij Werfpop en Festival de Fusie. Tijdens Leidens Ontzet staat de bakfiets ook in de stad en gaan medewerkers van Bo Diversity in gesprek met bezoekers over wensen en grenzen tijdens het uitgaan. De campagne ‘waar kan ik terecht’ heeft het Sociaal wijkteam, het centrum seksueel geweld, het discriminatiemeldpunt bij Incluzio, SOL en Veilig thuis onder de aandacht gebracht. Daarnaast is samen met Ruimtelijke Ontwikkeling uitvoering gegeven aan de motie ‘Schouwen met Vrouwen’ (M.25.0073). Professionals en vrouwelijke bewoners zijn met elkaar in gesprek gegaan over de veiligheid(sbeleving) op de volgende locaties: Beestenmarkt-Stationsstraat, Biosciencepark, Broekweg e.o. (Merenwijk). De terugkoppeling over de uitkomsten wordt naar verwachting in Q3 2026 aan de raad aangeboden.
In het kader van reguliere horeca- en bedrijfscontroles zijn de afgelopen periode meerdere coffeeshops gecontroleerd. Deze bestuurlijke controles richten zich op naleving van de aan de coffeeshophouder opgelegde regels en voorwaarden. Bij genoemde controles zijn meerdere overtredingen geconstateerd en is bestuursrechtelijk opgetreden op grond van de Opiumwet en het Sanctiebeleid Coffeeshops 2025. Gelet op de geconstateerde overtredingen is momenteel één coffeeshop tijdelijk gesloten. Daarnaast is een eerder opgelegde dwangsom die was opgelegd in verband met een eerdere overtreding, verbeurd en ingevorderd.
Na het zomerreces zal de raad aan de hand van een startnotitie worden meegenomen in de verschillende uit te werken scenario’s om te komen tot (nieuw) coffeeshopbeleid.
Afgelopen zomer is in korte tijd bij Lugdunum een evenement georganiseerd, waar 1.000 Leidenaren met Marokkaanse roots de wedstrijd Marokko- Frankrijk gezamenlijk hebben beleefd. Tijdens een eerdere wedstijd was het helaas onrustig in de stad. De Marokkaanse gemeenschap is vervolgens het initiatief gestart om een evenement te organiseren waar gezamenlijk naar de wedstrijd kon worden gekeken en daarna ook een oogje in het zeil werd gehouden in verschillende wijken. Hoewel de wedstrijd tegen Frankijk verloren ging, bleef de sfeer gedurende de wedstrijd positief en zijn ongeregeldheden uitgebleven. De organisatie van een dergelijk evenement vraagt om inzet van capaciteit en financiële middelen en is daarom geen standaardmaatregel. Per situatie wordt, op basis van signalen en inschatting van de risico’s, bepaald welke inzet passend is. De opgedane ervaring biedt daarbij wel een basis om, wanneer de omstandigheden daarom vragen, samen met verschillende gemeenschappen en betrokken partners snel maatwerk toe te passen.