2026 is het vierde en laatste jaar waarin wordt gewerkt conform de prioriteitstelling in het Integraal Veiligheidsplan 2023-2026. Voor een aantal prioriteiten zijn in deze voortgangsrapportage ontwikkelingen te delen.
Wet Bibob en aanpak ondermijning
Het wordt steeds zichtbaarder dat het effect van de aanpak ondermijning en de inzet op de wet Bibob breder is dan de aanpak zelf. Andere domeinen binnen de gemeente worden zich steeds bewuster van het ondermijnings- en/ of integriteitsaspect in hun werk. Dit komt onder andere terug bij het huisvesten van kwetsbare doelgroepen, de bewustwording bij externe optredens en het aan de voorkant afstemmen van zakelijke betrekkingen. Door deze grotere bewustwording worden ondermijningsrisico’s al aan de voorkant afgewenteld.
Inzet Veilige Publieke Taak
Agressie en geweld tegen mensen met een publieke functie komt helaas veel voor. Landelijk dalen de aantallen licht, maar het aantal ernstige en op de persoon gerichte incidenten neemt toe. Dit geldt helaas ook voor medewerkers van de gemeente Leiden. Het aantal incidenten ligt in de praktijk hoger dan in het Gemeentelijke Incidenten Registratiesysteem GIR gemeld wordt. Daarom zetten we in op het verhogen van de meldingsbereidheid van de medewerkers. Tegelijk willen we natuurlijk dat de agressie tegen medewerkers afneemt. Dit doen we onder andere door communicatie vanuit de agressiecoördinator. De communicatie richt zich op preventie, het melden van agressie-incidenten en hoe te handelen bij incidenten. Medewerkers en leidinggevenden hebben hier verschillende taken in. Medewerkers melden incidenten, en leidinggevenden zorgen voor de registratie in het GIR. Ook bieden leidinggevenden nazorg aan de slachtoffers en zij zorgen voor de aanpak richting de daders.
Medewerkers met klantcontact krijgen een basistraining omgaan met agressie en iedere drie jaar volgt een opfristraining. Daarnaast wordt in 2026 wederom (conform de leidraad) de politie betrokken bij incidenten.
Digitale veiligheid
In de eerste periode van 2026 is gewerkt aan de doorontwikkeling en vernieuwing van de Cybercrime Challenge. De vernieuwde website is nu nog toegankelijker geworden voor inwoners.
Daarnaast is er nadrukkelijk aandacht voor het thema desinformatie. Door aanwezig te zijn bij (kennis)bijeenkomsten en contact met andere gemeenten wordt kennis op het thema vergroot en wordt een beeld gevormd hoe hier als gemeente op geacteerd kan worden. Studenten van de Universiteit Leiden zijn aan de slag gegaan met een studieopdracht. Zij geven advies aan de gemeente over een aanpak tegen desinformatie. Dit advies wordt verwacht eind maart verwacht.
Jaarwisseling
In de ontwikkeling richting een vuurwerkvrije jaarwisseling is de Leidse aanpak ingehaald door de landelijke wet Veilige jaarwisseling. Om in 2026 te kunnen voorzien in een alternatief, is budget vrijgemaakt voor een centraal evenement tijdens de jaarwisseling 2026-2027. Voor de jaarwisselingen na 2026-2027 is het afgelopen jaar het participatietraject gestart. Door middel van een enquête en verschillende bewonersbijeenkomsten is input opgehaald over hoe de inwoners van Leiden de jaarwisseling willen vieren. In de aankomende periode wordt met deze input een advies uitgewerkt.
Stedelijke Jeugdaanpak
De Stedelijke Jeugdaanpak is weer op volle sterkte. De drie jeugdregisseurs versterken stap voor stap hun netwerk, zodat partners hen weten te vinden met signalen van jongeren die dreigen af te glijden. Partners zoals het jongerenwerk reageren daar positief op en zien het effect van een sterke inzet aan de voorkant. Daarnaast hebben de jeugdregisseurs het initiatief genomen om in gesprek te gaan met de buurgemeenten. Veel van de casuïstiek is immers gemeentegrensoverschrijdend.
Dealbreakers
Inmiddels zijn er op 16 scholen (voornamelijk voortgezet onderwijs) signaaloverleggen gestart. De signaaloverleggen staan in het teken van het bespreken van actuele fenomenen op het gebied van jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit. De onlinewereld van jongeren neemt daarbij ook een belangrijke plek in. Vanuit Dealbreakers kan aan de professionals in het signaaloverleg een handelingsperspectief worden geboden. Op 5 maart jl. is het Leidse schoolveiligheidsconvenant ondertekend. De signaaloverleggen zijn hierin vastgelegd. Dit is weer een belangrijke stap om in samenwerking te voorkomen dat jongeren in de criminaliteit terecht komen.
Weerbaarheid
De gemeente Leiden is gestart met de pilot noodsteunpunten vanuit de Veiligheidsregio Hollands Midden. Met deze pilot, waarin het scenario van 72 uur stroomuitval centraal staat, wordt invulling gegeven aan de landelijke opdracht om te onderzoeken wat nodig is om lokale noodsteunpunten en regionale coördinatiepunten effectief in te richten. Binnen de pilot wordt samen met betrokken partijen toegewerkt naar de realisatie van en het oefenen met een lokaal noodsteunpunt. Hierbij wordt gekeken naar wat er minimaal nodig is in een noodsteunpunt en welke bemensing, samenwerkingsafspraken en randvoorwaarden haalbaar en uitvoerbaar zijn.
Landelijk programma Veilige Steden
De maatschappelijke aandacht voor geweld tegen vrouwen nam vanaf de zomer van 2025 sterk toe na meerdere (seksuele) geweldsincidenten tegen vrouwen in korte tijd, waaronder de moord op Lisa. Landelijk was de campagne ‘Wij eisen de nacht op’ zichtbaar. Ook in Leiden kreeg het onderwerp nadrukkelijk aandacht, onder meer via een fietstocht langs onveilige plekken en een goed bezochte bijeenkomst van Top50 vrouwen Leiden.
De veiligheid van vrouwen is een onderwerp waar in Leiden al langer aandacht voor is. De gemeente neemt deel aan het landelijke programma Veilige Steden, gericht op het verbeteren van de veiligheid van vrouwen en meisjes in de openbare ruimte, en zet met de aanpak Wensen en Grenzen in op het voorkomen van seksueel grensoverschrijdend gedrag (zie collegebrief WAJ-1465-2026, d.d. 10 maart 2026).
In 2026 wordt deze aanpak voortgezet. Zo is begin 2026 de campagne ‘Is dit liefde?’ breed ingezet in Leiden en de regio en zijn voorbereidingen getroffen om de ‘Veilig dansen’-bakfiets en de Ben je Oké-campagne weer in te zetten tijdens grote Leidse evenementen. Ook worden door boa’s straatintimidatie-acties ingepland in het kader van de landelijke pilot. Daarnaast wordt uitvoering gegeven aan de motie ‘schouwen met vrouwen’ (M.25.0073.35) om beter inzicht te krijgen in locaties waar vrouwen zich onveilig voelen en mogelijke verbetermaatregelen.